Aansluitstop dreigt in Utrecht
Utrecht koerst af op een volledige aansluitstop op het stroomnet. Nieuwbouwwoningen, laadpalen, warmtepompen, gemeentelijke voertuigen, zelfs zonnepanelen op daken, alles komt daarmee op losse schroeven te staan. En zeker op een stad die zwaar inzet op verduurzaming, komt dat slecht over.
Duizenden woningen in de wachtkamer
De grootste klap dreigt bij de woningbouw te vallen. Volgens de Utrechtse impactanalyse kan ongeveer een vijfde van de geplande nieuwbouw tot 2030 vertraging oplopen of zelfs helemaal niet doorgaan. Omgerekend gaat het om circa 18.000 woningen en minstens 25 projecten. Daar komt nog iets vervelends bovenop. Woningbouw kon tot nu toe vaak nog voorrang krijgen bij een aansluiting, maar later dit jaar veranderen de regels hiervoor. Gemeenten mogen straks wel eerder in het bouwproces een aanvraag doen, alleen is nog altijd niet helder welke sectoren maatschappelijke prioriteit krijgen. De NVM waarschuwt daarom dat ontwikkelaars op de rem kunnen trappen. En dat is niet geheel onlogisch. Wie gaat er miljoenen investeren als niemand kan zeggen wanneer de stekker er werkelijk in kan?
De schade blijft niet beperkt tot de bouw
De gevolgen zullen merkbaar zijn in de hele stad. Nieuwe laadpalen kunnen moeilijker worden geplaatst, waardoor onder andere de uitbreiding van zero emissiezones onder druk komt te staan. Tegelijk dreigt de gemeente voor een deel van haar wagenpark weer op diesel uit te komen, omdat elektrische vuilniswagens simpelweg niet allemaal geladen kunnen worden. Ook bestaande huishoudens ontkomen niet aan de gevolgen. De wachttijd voor een zwaardere aansluiting loopt op, overstappen naar inductie of een warmtepomp wordt lastiger en zonnepanelen schakelen op zonnige piekmomenten vaker uit. Dat kan voor bewoners nogal wrang aanvoelen, zeker als van alle kanten verduurzaming wordt aangemoedigd en gepromoot.
Waarom Utrecht extra kwetsbaar is
Het knelpunt zit vooral in de vertraagde uitbreiding van het hoogspanningsnet rond Utrecht. Onder meer het station Breukelen Kortrijk en de benodigde verzwaring van lokale stations, zoals bij Lage Weide, lopen achter. Een nieuw hoogspanningsstation langs de A2 moet verlichting brengen, maar volgens TenneT is dat waarschijnlijk pas rond 2033 volledig merkbaar, misschien zelfs later.
Utrecht heeft bovendien een profiel dat het probleem verergert. Namelijk veel woningen en relatief weinig bedrijven. Het gevolg daarvan is dat juist in de avond de vraag omhoog schiet wanneer mensen thuiskomen, gaan koken, laden en verwarmen. Dan piept en kraakt het net.
Tijdelijke oplossingen zijn geen wondermiddel
Er wordt gekeken naar congestieverzachters, zoals batterijen, aggregaten en slimme energiesystemen. Voor grofweg de helft van de getroffen woningen zouden zulke maatregelen misschien wat lucht kunnen geven. Misschien, want op grote schaal is deze aanpak nog niet bewezen. Dat maakt het een lapmiddel, geen definitieve redding. Intussen lopen de kosten op. De gemeente schat de economische schade op 75 tot 225 miljoen euro per jaar. Per woning komen daar bovendien extra bouwkosten bij, onder meer voor netbewust bouwen en tijdelijke voorzieningen. De waarschuwing van Utrecht sluit aan bij eerdere signalen van de VNG en de NVM. Zonder snellere netuitbreiding, duidelijke prioriteiten en stevige steun vanuit het Rijk dreigt Utrecht uit te groeien tot het schoolvoorbeeld van hoe netcongestie woningbouw en energietransitie tegelijk vastzet.
