Gasgeneratoren ingezet tegen overvol stroomnet

In de regio Utrecht grijpt netbeheerder Stedin naar een opvallende maatregel: de plaatsing van gasgeneratoren om het elektriciteitsnet tijdens piekmomenten te ondersteunen. Dat besluit laat vooral zien hoe kwetsbaar het energiesysteem is geworden nu de verduurzaming in hoog tempo doorgaat, terwijl de uitbreiding van het stroomnet daar zichtbaar bij achterblijft. Duurzame oplossingen worden breed gestimuleerd, maar de infrastructuur die daarvoor nodig is, is op veel plekken nog (lang) niet klaar.

Een noodgreep in Utrecht

Stedin laat op vier locaties in de regio Utrecht in totaal 24 gasgeneratoren plaatsen, goed voor samen 60 megawatt aan vermogen. De installaties zijn bedoeld voor momenten waarop de druk op het net het grootst is, vooral op koude winterdagen, wanneer huishoudens massaal verwarmen, laden en verlichten. Volgens de netbeheerder moeten de generatoren stroomuitval voorkomen en het stroomnet stabiel houden. Het gaat nadrukkelijk niet om extra ruimte voor nieuwe woningen of bedrijven, want in de regio geldt inmiddels een aansluitstop. Nieuwe of zwaardere aansluitingen komen voorlopig op een wachtlijst terecht.

Verduurzaming te snel?

De Utrechtse situatie staat niet op zichzelf. In steeds meer delen van Nederland ontstaat netcongestie, een situatie waarin er wel elektriciteit beschikbaar is, maar er onvoldoende transportcapaciteit is om die stroom op het juiste moment op de juiste plek te krijgen. De snelle toename van warmtepompen, laadpalen en elektrisch koken legt extra druk op een netwerk dat daar oorspronkelijk niet voor ontworpen is.

Aan de ene kant wordt elektrificatie stevig aangemoedigd, aan de andere kant ontbreekt nog vaak de basis om die omslag betrouwbaar te dragen.

Tijdelijke oplossing, structureel probleem

Stedin noemt de inzet van gasgeneratoren een tussenstap, samengevat als een beetje grijs voor groen. De apparaten zullen naar verwachting maar enkele dagen per jaar draaien, maar ze blijven wel tien tot vijftien jaar staan. Intussen werkt Tennet aan uitbreidingen van het hoogspanningsnet rond Utrecht, al worden belangrijke delen daarvan op zijn vroegst pas in 2031 verwacht. Tot die tijd blijft het behelpen met noodmaatregelen, spreiding van stroomverbruik en dure lapmiddelen.

Zolang het net niet is voorbereid op de gevolgen van verduurzaming, blijft de energietransitie in de praktijk deels leunen op fossiele alternatieven.