Nederlandse gasvoorraad met 15 procent uitzonderlijk laag
De Nederlandse gasopslagen zijn momenteel voor slechts 15 procent gevuld, een stand die we zelfs tijdens de energiecrisis (2022) niet hebben gezien. Dat klinkt alarmerend, en eerlijk gezegd is het ook uitzonderlijk laag, maar volgens netwerkbedrijf Gasunie en diverse energie experts is er op dit moment geen direct risico op tekorten aan gas voor huishoudens en bedrijven.
Nederlandse hekkensluiter in Europa
Uit cijfers van het Nationaal Energie Dashboard blijkt dat de Nederlandse gasvoorraden zijn gedaald tot ongeveer 15 procent van de totale opslagcapaciteit. Begin januari was dat nog rond de 45 procent en aan het begin van het stookseizoen was dat ongeveer 74 procent. Ter vergelijking: het Europese gemiddelde ligt nu rond de 34 procent, waarmee Nederland op dit moment de hekkensluiter is binnen Europa.
Koud weer en weinig zonuren
De afgelopen weken waren kouder dan gemiddeld, waardoor de vraag naar aardgas voor het verwarmen van woningen en gebouwen fors toenam. Tegelijkertijd zorgden weinig zon en relatief windstille periodes ervoor dat windmolens en zonnepanelen minder elektriciteit produceerden. Om dat gat op te vangen moesten gasgestookte elektriciteitscentrales extra draaien, en dan zie je de voorraden in een paar weken tijd harder teruglopen dan in een doorsnee winter. Gasunie bevestigt dat de combinatie van kou, weinig wind en weinig zon dit seizoen echt een versneller is geweest.
Leveringszekerheid niet onder druk
Ondanks die lage vulling spreken Gasunie en marktpartijen niet van een noodsituatie. Er komt nog steeds ruim voldoende vloeibaar aardgas (lng) binnen via buitenlandse terminals, aangevuld met pijpleidinggas uit Noorwegen en gas uit kleinere Nederlandse velden. Belangrijk detail: de 15 procent gasvoorraad heeft uitsluitend betrekking op zogenoemd werkgas, het deel van de voorraad dat daadwerkelijk verhandeld en verbruikt kan worden. Daaronder zit nog kussengas, dat noodzakelijk is om de opslag technisch goed te laten functioneren en dus niet beschikbaar is voor gebruik.
Gaat de gasprijs dalen?
Dat de voorraden zo laag zijn is niet alleen een kwestie van kou en weinig zon, maar ook een bewuste strategie van gashandelaren. Veel partijen wachten momenteel met het opnieuw inkopen van grote volumes, omdat zij verwachten dat de groothandelsprijzen voor gas in de komende periode verder dalen. Je ziet dat terug op de Amsterdamse gasbeurs, waar de prijs recent weer enkele procenten lager noteerde, rond de 31 euro per mWh, nadat weersverwachtingen duidden op milder weer. Tegelijk blijkt hoe prikkelbaar de gasmarkt is. In januari zorgde extreme kou in de Verenigde Staten nog voor een prijsstijging van ongeveer 40 procent in een paar dagen tijd. Dat soort bewegingen geeft aan hoe snel sentiment kan omslaan, en dus hoe lastig het is om op de euro nauwkeurig te voorspellen wat dit voor de energierekening op de korte termijn betekent.
Kwetsbaarheid door afhankelijkheid
Niet alle deskundigen zijn even gerust. René Peters van TNO wijst erop dat Nederland sterk leunt op geïmporteerd gas, vooral lng uit de Verenigde Staten en het Midden Oosten. Zolang internationale scheepvaartroutes open blijven en pijpleidingen ongestoord gas kunnen transporteren, werkt dat prima. Maar, zo benadrukt hij, toevoerroutes zijn kwetsbaar, zowel geopolitiek als fysiek, en we zien al enkele jaren dat opslagen structureel minder diep worden gevuld. Binnen de Europese Unie geldt dat de bergingen uiterlijk na één oktober weer tot minimaal tachtig procent gevuld moeten zijn. Formeel zijn marktpartijen verantwoordelijk voor dat bijvullen, al heeft de overheid eerder laten zien dat zij kan ingrijpen door een specifieke partij aan te wijzen die zorgt voor extra vulling wanneer de markt het laat afweten. Demissionair energieminister Sophie Hermans zegt zich nu nog geen zorgen te maken, maar wel de vinger nadrukkelijk aan de pols te houden, vooral met het oog op de voorbereiding op de volgende winter.
