Staat Nederland aan de vooravond van een grote energiecrisis?
Waar hoge energieprijzen eerst nog voelden als een vervelende uitschieter, groeit nu steeds meer het besef dat Nederland mogelijk in een veel bredere en hardnekkigere energiecrisis terechtkomt. De directe aanleiding ligt buiten onze landsgrenzen, vooral in het Midden-Oosten, waar de onrust rond Iran en de afgesloten Straat van Hormuz de oliemarkt onder druk zet. En dat merken we hier meteen, aan de pomp, in transportkosten en uiteindelijk ook gewoon in de supermarkt en natuurlijk onze energieprijzen.
De druk loopt snel op
Minister Dilan Yeşilgöz sprak onlangs over een mogelijk grootste energiecrisis ooit. Dat klinkt stevig, misschien zelfs wat onheilspellend, maar de onderliggende zorg is begrijpelijk. De Straat van Hormuz is een cruciale route voor de wereldwijde olieaanvoer. Als daar verstoringen ontstaan, schiet de prijs van olie en brandstoffen direct omhoog. Het probleem gaat alleen wel verder dan alleen automobilisten die schrikken van het bedrag bi. de pomp. Hogere diesel en benzineprijzen werken door in de hele economie. Vervoerders betalen meer, bedrijven rekenen dat door, en consumenten voelen dat later weer in de winkel.
Welke maatregelen zijn realistisch?
In politiek Den Haag wordt gekeken naar manieren om de pijn te verzachten. Een verlaging van de motorrijtuigenbelasting ligt op tafel, terwijl een accijnsverlaging voorlopig minder waarschijnlijk lijkt. Dat verschil is belangrijk. Lagere accijns zie je direct terug aan de pomp, dat voelt meteen prettig, maar het kost de schatkist al snel miljarden. Een lagere wegenbelasting werkt anders. Die maatregel is minder zichtbaar en het voordeel verschilt per voertuig, per gewichtsklasse en zelfs per woonplaats. Voor de één scheelt het aardig, voor de ander is het eerder een fooi dan een oplossing. Juist daar zit het dilemma voor het kabinet, snel iets doen wat mensen meteen merken, of kiezen voor iets dat financieel langer vol te houden is.
Ondertussen kijkt ook Brussel mee. Ursula von der Leyen wil sneller kunnen ingrijpen om bedrijven overeind te houden, onder meer via soepelere staatssteunregels. Dat is logisch, want vooral energie intensieve sectoren kunnen snel in de knel komen als deze prijsschok aanhoudt. Toch is de kern van het probleem breder. Deze situatie laat opnieuw zien hoe kwetsbaar Nederland en Europa nog altijd zijn door de afhankelijkheid van fossiele energie. Daarom draait het uiteindelijk niet alleen om noodmaatregelen, maar ook om structurele keuzes. Sneller elektrificeren, slimmer besparen, investeren in het energienet en ook opnieuw serieus kijken naar kernenergie. Ze zijn bittere noodzaak geworden. Nederland zit misschien nog niet midden in een volledige energiecrisis, maar we staan er wel aardig dicht bij. De besluiten van de komende weken gaan bepalen of dit een stevige tegenvaller blijft, of uitgroeit tot een langdurig probleem waar we nog jaren last van houden.
