Kolencentrales in Nederland draaien volop
Kolencentrales in Nederland draaien volop. Volgens cijfers van het Nationaal Energie Dashboard is inmiddels ongeveer 6,9 terawattuur aan elektriciteit uit kolen geproduceerd, ruwweg evenveel als in heel 2024. Best opmerkelijk, zeker omdat de maanden waarin deze centrales traditioneel het stevigst doordraaien, de herfst en het begin van de winter, nog voor de deur staan. De belangrijkste aanjagers, hoge gasprijzen en een stevigere buitenlandse stroomvraag, vooral uit België.
Dat de stand nu al op het niveau van vorig jaar ligt, zegt wat. Normaal loopt de inzet van kolencentrales later in het jaar juist verder op, wanneer de elektriciteitsvraag stijgt en zon en wind soms minder leveren. Het lijkt er daardoor sterk op dat niet alleen 2024, maar mogelijk ook de productie van latere jaren wordt ingehaald. De vorige keer dat kolencentrales in Nederland zo nadrukkelijk terugkeerden, was in 2022, midden in de gascrisis. Toen was het simpel, gas was duur, kolen werden ineens weer economisch aantrekkelijk. De markt is soms minder ideologisch dan beleidsmakers lief is.
Gasprijs duwt kolen opnieuw naar voren
Ook dit jaar speelt de prijsverhouding een hoofdrol. Door geopolitieke onrust zijn de gasprijzen flink opgelopen, waardoor stroom opwekken met kolen ondanks de CO2 heffing weer ongeveer kan concurreren met gascentrales. Voor exploitanten is dat een simpele rekensom. Als de kosten dicht bij elkaar liggen en de vraag stevig blijft, dan springen kolencentrales sneller bij.
België trekt extra stroom uit Nederland
Daarnaast komt er meer vraag uit het buitenland. België leunt momenteel zwaarder op ingevoerde stroom, onder meer omdat twee grote kerncentrales daar in onderhoud zijn. Omdat de Europese elektriciteitsmarkten met elkaar verweven zijn, werkt zoiets direct door in Nederland. Hier wordt dan meer geproduceerd, en in dit geval komt een deel daarvan uit kolen.
Dat meer kolenstroom schuurt met het verduurzamingsbeleid, staat buiten kijf. Kolen blijven de meest vervuilende manier van elektriciteitsopwekking, punt. Toch is het verhaal niet helemaal zwart wit. Volgens energiedeskundige Martien Visser bespaart de extra inzet van kolencentrales deze zomer zo’n 60 miljoen kuub gas per week. Dat gas kan vervolgens worden gebruikt om voorraden aan te vullen. Op langere termijn zullen windparken en zonnevelden de rol van kolen verder terugdringen, maar op momenten zonder zon en zonder wind blijft regelbaar vermogen simpelweg nodig.
