Stroomnet in Flevoland, Gelderland en Utrecht overvol

In grote delen van Flevoland, Gelderland en Utrecht schuurt het elektriciteitsnet inmiddels keihard tegen zijn grens aan. Netbeheerder TenneT trekt nu nadrukkelijk aan de bel en waarschuwt dat er vanaf deze zomer geen nieuwe aansluitingen meer bij zouden kunnen, ook niet voor normale huishoudens en kleinere bedrijven!

Stroomnet op slot

Wie het woord aansluitstop hoort, denkt al snel dat de stroom er helemaal af gaat. Dat is niet het geval. Bestaande aansluitingen blijven gewoon voorzien worden van stroom. Nieuwe woningen en bedrijven kunnen mogelijk niet meer worden aangesloten en ook het verzwaren van bestaande aansluitingen, bijvoorbeeld voor een warmtepomp, een laadpaal of volledig elektrisch koken, kan worden geweigerd zodra de marges te klein worden.

TenneT ziet dat de situatie sinds 2022 gestaag is verslechterd. Ondanks eerdere maatregelen, zoals nauwere samenwerking met regionale beheerders Stedin en Liander en het naar voren halen van uitbreidingsprojecten, loopt de belasting van hoogspanningsstations rond Breukelen en Utrecht Noord sneller op dan voorzien. De investeringstrajecten lopen simpelweg achter op de vraag, mede door lange vergunningprocedures en een grote schaarste aan uitvoerders.

Waarom loopt het hier vast?

Waar in andere regio's een paar grote industriële verbruikers kunnen worden gevraagd om tijdens piekuren tijdelijk terug te schakelen, komt de druk in deze drie provincies vooral van honderden duizenden huishoudens. De opmars van warmtepompen, laadpalen en andere vormen van elektrificatie tikt in de spitsuren hard aan. De ruimte die met eerdere maatregelen is vrijgemaakt, wordt vrijwel direct opgeslokt door extra verbruik van bestaande aansluitingen.

Alleen al in de Flevoland, Gelderland en Utrecht staan tot 2035 grofweg 240 duizend nieuwe woningen op de planning. Bouwend Nederland en Vereniging Eigen Huis waarschuwen dat een overvol stroomnet één van de grootste praktische risico's vormen voor zowel de energietransitie als voor de haalbaarheid van de woningbouwplannen.

Politiek onder druk en mogelijke ingrepen

In de Tweede Kamer klinkt brede politieke druk om een aansluitstop te voorkomen. Er wordt gedacht aan het zwaarder belasten van het net, met een bewust hoger maar beheersbaar storingsrisico en aan een crisiswet netcongestie om procedures voor uitbreiding te versnellen. Netbeheerders werken daarnaast aan meer flexibiliteit, zoals het sturen op verbruik buiten piekuren en tijdelijke oplossingen met bijvoorbeeld gasgeneratoren bij nieuwbouwprojecten.

Voor huishoudens en kleinere ondernemers betekent dit dat een nieuwe of zwaardere aansluiting niet meer vanzelfsprekend is. Wie plannen heeft voor een warmtepomp, laadpaal of grote verbouwing doet er verstandig aan vroegtijdig met de netbeheerder en installateur om tafel te gaan. De komende maanden worden cruciaal. TenneT en de regionale beheerders zetten, in hun eigen woorden, alles op alles om de knop van een feitelijke aansluitstop niet te hoeven omdraaien.